Pytanie to zadawali wszyscy uczestnicy tegorocznej konferencji PISKP w Zakopanem w dniach 25-27 maja 2022. Brak waloryzacji tej opłaty przez 18 lat jest poważną przeszkodą rozwoju tej branży i utrudnia walkę z pojawiającymi się gdzieniegdzie patologiami.

Konferencję objął patronatem i obszerne wystąpienie wygłosił Główny Inspektor Transportu Drogowego dr inż. Alvin Gajadhur. Uważnym słuchaczom nie umknęło, że ilość pojazdów, którym Inspekcja podczas kontroli drogowych zatrzymuje dowody rejestracyjne to około 10%. Podobną ilość usterek (łącznie wszystkich rodzajów) wykrywanych podczas badań technicznych pokazał prezes PISKP mec. Marcin Barankiewicz podczas swojej prezentacji. Inspekcja prowadzi również kontrole drogowe w oparciu o sukcesywnie zwiększającą się ilość nowoczesnych mobilnych jednostek diagnostycznych. Ilość zatrzymywanych dowodów rejestracyjnych jest tu znacznie większa i przekracza 40%. Pamiętać jednak należy, że pojazdy do szczegółowej kontroli są wstępnie typowane przez inspektorów. Inspekcja kontroluje także pojazdy przewoźników zagranicznych pozostających poza polskim systemem badań technicznych. Wspiera przez to zachowanie uczciwej konkurencji pomiędzy przewoźnikami.

W czasie wystąpienia – w formule on-line – pani Dyrektor Departamentu Transportu Drogowego w Ministerstwie Infrastruktury dr Renata Rychter przedstawiła zasadnicze zręby nowelizacji ustawy Prawo o Ruchu Drogowym implementującej Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE. Przewidywany termin implementacji określiła na 1 stycznia 2023 roku. Dla zgromadzonych na konferencji przedsiębiorców i diagnostów istotne były informacje, iż:

• Nadzór nad przedsiębiorcami prowadzącymi stacje kontroli pojazdów pozostanie w rękach starostw powiatowych
• Nadzór nad prawidłowością przeprowadzania badań i nad diagnostami obejmie Transportowy Dozór Techniczny
• Nadzór nad ośrodkami szkoleniowymi oraz egzaminowanie kandydatów na diagnostów powierzony zostanie Instytutowi Transportu Samochodowego.
• W zakresie utrzymania urządzeń Ministerstwo widzi potrzebę okresowej kalibracji, wymieniono m.in. rolkowe urządzenia do kontroli hamulców. Można przypuszczać, że lista urządzeń będzie dłuższa (np. jeśli rolki, to dlaczego nie płyty).
• MI zna argumentację środowiska związanego ze stacjami kontroli pojazdów w zakresie pilnej potrzeby waloryzacji opłat za badania techniczne, nie neguje jej, ale pozostawia temat do rozpatrzenia po implementacji Dyrektywy.

Kwestia waloryzacji opłat była najważniejszym problemem dyskutowanym podczas konferencji. W momencie ustanawiania w 2004 roku obowiązujących do dziś opłat, ich wysokość uwzględniała ówczesne koszty prowadzenia działalności gospodarczej, a te w ostatnich latach dynamicznie rosną. Przez kilka lat opłata zapewniała rozwój branży, ilość stacji podążała za wzrostem ilości zarejestrowanych w Polsce samochodów, a ich wyposażenie techniczne nie odbiegało od europejskich standardów. Pozwalało to, mimo iż ilość pojazdów przypadających na jedną SKP jest w Polsce znacznie wyższa niż np. w Królestwie Niderlandów, czy we Włoszech, na dobry dostęp kierowców do tego – ważnego z punktu widzenia brd – sprawdzenia stanu technicznego samochodu.

Okresowa kalibracja urządzeń diagnostycznych leży w dobrze pojętym interesie stacji – podkreśla prezes WSOP Jarosław Cichoń.  Zapewni wiarygodność wykonanych pomiarów, co może mieć kluczowe znaczenie w ewentualnych sporach sądowych z klientami i w razie wypadku spowodowanego złym stanem technicznym pojazdu. Jak wiemy z badań przeprowadzonych w innych krajach, a także z ankiety NIK z 2014 roku, nawet około 10% wypadków może być związanych ze stanem technicznym uczestniczących w nich pojazdów. Przy czym stan techniczny nie musi być ani bezpośrednią, ani jedyną przyczyną wypadku. Może mieć jednak istotny wpływ na jego przebieg, w tym wielkość szkód. Przykładem takiej sytuacji jest chociażby jazda po łuku. Na bezpieczną prędkość w takiej sytuacji mają wpływ – oprócz czynnika ludzkiego, warunków atmosferycznych i stanu nawierzchni – takie parametry techniczne pojazdu jak choćby stopień zużycia bieżnika opon, ciśnienie w ogumieniu, stopień zużycia amortyzatorów, prawidłowość działania systemu kontroli trakcji (jeśli istnieje), nierównomierność sił hamujących na kołach.

Zarówno dla Państwa jak i przedsiębiorców ważne jest, że badania techniczne mogą być też dźwignią wpływającą na rozwój gospodarki. Skuteczne badania techniczne nie tylko eliminują z dróg pojazdy stanowiące zagrożenie, ale pobudzają popyt na usługi napraw pojazdów, gdzie wpływy z podatku VAT można szacować w miliardach złotych.

Innym sygnalizowanym problemem była kwestia nieuczciwej konkurencji. Polega ona na zaniżaniu standardu badań przez niektóre stacje w obawie przed utratą klientów. Rozwiązanie tego problemu jest znane od lat, wprowadzono je z dużym sukcesem najpierw we Włoszech, a potem także w innych krajach UE. Jest nim rejestrowanie i udostępnianie innym stacjom oraz instytucjom nadzoru wyników wykonanych pomiarów. Podobne rozwiązania stosuje się także w administracji podatkowej w postaci np. JPK. Ma charakter prewencyjny, jest przyjazne dla przedsiębiorców i diagnostów. Nie wymaga dużych nakładów finansowych ani ze strony państwa ani ze strony przedsiębiorców. Dość skutecznie zapobiega zaniżaniu standardów, przeciwdziała nieuczciwej konkurencji i zapewnia zdalny, choć częściowy, nadzór nad 100% wykonanych badań.

Wracając do prezentacji, Pani dyrektor Rychter podkreśliła, że na dyskusję na temat projektu ustawy i rozporządzeń przyjdzie czas podczas konsultacji publicznych i prac komisji sejmowych. Propozycje środowiska przyjdzie więc wyartykułować w formie zwięzłych, pisemnych opracowań zawierających uzasadnienie każdej propozycji.