Zespół roboczy powołany w Ministerstwie Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej przedstawił 22 tezy dotyczące zmian w systemie badań technicznych pojazdów i nadzoru nad stacjami kontroli pojazdów. Do uczestnictwa w pracach zespołu zaproszono przedstawicieli dziewięciu organizacji i firm działających na rynku motoryzacyjnym – STM, PISKP, OSDS, PZPM, SDCM, ZPP, ZDS, Polgas. Spotkania zespołu odbywały się w siedzibie i z udziałem przedstawicieli Transportowego Dozoru Technicznego. Tezy zostały już przekazane do Ministerstwa Transportu, które dokona ich oceny i opracuje projekty nowelizacji niektórych ustaw i rozporządzeń. Tematem badań technicznych zainteresował się również wicepremier Janusz Piechociński, który wspomniał o pracach zespołu roboczego w swoim wystąpieniu sejmowym w dniu 19 kwietnia.

Główny kierunek dyskusji poświęcony był przede wszystkim propozycjom zmierzającym do uszczelnienia systemu badań technicznych oraz poprawy ich jakości i rzetelności. Konsekwencją tych działań ma być regulacja cennika i dostosowanie go do aktualnego zakresu badań technicznych. Wypowiedzi większości dyskutantów koncentrowały się na powiązaniu efektywnego systemu badań technicznych z poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego. Warto podkreślić, że większość zgłaszanych w czasie dyskusji postulatów nie niesie za sobą konieczności dokonywania kosztownych inwestycji i jest możliwa do osiągnięcia dzięki bardziej efektywnemu wykorzystaniu istniejącej infrastruktury.

Oto tezy zespołu wraz z komentarzem naszej firmy:

1. Wprowadzenie ujednoliconych programów funkcjonujących na SKP (rejestr badań technicznych SKP). Określenie minimalnych standardów systemów teleinformatycznych do obsługi SKP. Stworzenie centralnego rejestru badań technicznych pojazdów oraz ich wyników dostępnych on-line. Wprowadzenie obowiązku archiwizacji wyników badań ze wskazanych urządzeń kontrolno – pomiarowych.

Komentarz WSOP: Wprowadzenie jednego programu obsługującego stacje jest już zapewne niemożliwe, ale także niecelowe. Wystarczy każdy z istniejących programów wyposażyć w aktualizację wprowadzającą jednolity standard przesyłania danych. Obowiązek archiwizacji wyników pomiarów powinien dotyczyć wszystkich stacji (istniejących z odpowiednim okresem przejściowym). Pojawiające się głosy, że obowiązek nie miałby dotyczyć stacji już działających całkowicie wypaczają intencję tezy i ich uwzględnienie uniemożliwiłoby uszczelnienie systemu badań technicznych.

2. Stworzenie centralnego rejestru stacji kontroli pojazdów oraz uprawnionych diagnostów.

Komentarz WSOP: Takie rejestry istnieją już w starostwach.

3. Wprowadzenie zapisów określających minimalne wymagania dla ośrodków szkolących diagnostów – działalność gospodarcza w zakresie prowadzonych szkoleń powinna być działalnością regulowaną.

Komentarz WSOP: Za wprowadzeniem tego punktu przemawia chyba niska zdawalność egzaminów na diagnostów?

4. Wprowadzenie obowiązkowych, okresowych szkoleń dla diagnostów.

Komentarz WSOP: Diagności od lat postulują wprowadzenie takiego obowiązku. Przemawia za tym duża ilość zmian w prawie. Diagnostów należałoby także doszkalać w zakresie techniki samochodowej – na przykład prawidłowego badania samochodów z napędem 4×4 czy pojazdów hybrydowych.

5. Wprowadzenie w przepisach jednoznacznego zapisu zobowiązującego diagnostę do tego, aby rozpoczęcie badania technicznego pojazdu poprzedzone było:

• identyfikacją i wykonaniem dokumentacji fotograficznej
• wpisaniem numeru rejestracyjnego badanego pojazdu do rejestru badań,
• pobraniem opłaty za badanie techniczne przed jego wykonaniem.

Komentarz WSOP: Ta teza to jeden z elementów uszczelniania systemu. W Polsce notuje się zaledwie 2 proc. negatywnych wyników badań technicznych, podczas gdy w Niemczech odsetek ten wynosi 10 proc. a u europejskich rekordzistów sięga nawet 50 proc.

6. Stworzenie centralnego rejestru danych homologacyjnych pojazdu dającego diagnoście możliwość dostępu on-line.

Komentarz WSOP: Ten punkt wywołał zaniepokojenie SDCM skupiającego firmy działające na rynku produkcji i sprzedaży części zamiennych. Wg SDCM stworzenie takiego rejestru jest celowe, jednakże organizacja ta opowiada się przeciw wprowadzaniu zapisów, iż rejestr ten ma służyć diagnostom do weryfikacji czy samochód został poddany modyfikacjom. Nieuwzględnienie uwagi SDCM mogłoby doprowadzić do ograniczenia możliwości stosowania tzw. zamienników.

7. Stworzenie przepisu regulującego zasadę odliczania kosztu z tytułu użytkowania pojazdu przez przedsiębiorcę, jedynie w przypadku gdy pojazd posiada ważne badanie techniczne.

Komentarz WSOP: Zapis ten ma skłonić firmy – właścicieli pojazdów – albo do utrzymywania ich w stanie technicznym umożliwiającym użytkowanie, albo czasowe wyrejestrowanie (np. przy dłuższej naprawie), albo też złomowanie.

8. Wprowadzenie zapisów w prawie nakładających na właściciela pojazdu sankcje z tytułu użytkowania pojazdu bez ważnych badań technicznych oraz odpowiedzialności posiadacza dowodu rejestracyjnego za stan techniczny pojazdu. Wprowadzenie sankcji za niedotrzymanie terminów PRD w związku z przejściem własności.

Komentarz WSOP: Krótko mówiąc – brak ważnego badania technicznego ma być karany mandatem.

9. Wprowadzić możliwość dokonywania czasowego wycofania z ruchu wszystkich rodzajów pojazdów.

Komentarz WSOP: Według pomysłodawców wycofanie mogłoby trwać najwyżej rok i wydaje się celowe przy dłuższych naprawach czy przebudowach pojazdu. Jedna z organizacji uważa, że zwiększyłoby ono szarą strefę złomowania pojazdów.

10. Wprowadzić system określania daty następnego badania liczonej od daty pierwszej rejestracji pojazdu.

Komentarz WSOP: Badanie miałoby być wykonane w czasie plus minus miesiąc od określonej daty. Ci, którzy spóźnią się np. pół roku, będą mieć tylko 6 (lub 18 – w przypadku pierwszego badania) miesięcy do kolejnego badania technicznego.

11. Dostosowanie cennika do aktualnie obowiązującego rozporządzenia dotyczącego zakresu i sposobu wykonywania badań technicznych pojazdów (ujednolicenie zapisów, przejrzysty przekaz).

Komentarz WSOP: Czynności opisane w cenniku należy rzeczywiście dostosować do obowiązującego rozporządzenia dotyczącego sposobu wykonywania badań technicznych. Jest tu także uwzględniona podwyżka inflacyjna od czasu wprowadzenia obecnie obowiązującego cennika (było to w 2004 roku).

12. Wprowadzenie zewnętrznego oznakowania pojazdu w formie naklejki na szybę czołową pojazdu dokumentujące pozytywny wynik badania technicznego.

Komentarz WSOP: Kolejny silny element uszczelnienia systemu badań technicznych.

13. Modyfikacja zapisów odnośnie sankcji w stosunku do diagnostów wykonujących niewłaściwie badania techniczne pojazdów – gradacja kary.

Komentarz WSOP: Byłaby to długo oczekiwana przez diagnostów i ze wszech miar słuszna zmiana.

14. Wprowadzenie zasady okresowej kontroli i kalibracji urządzeń kontrolno – pomiarowych stanowiących wyposażenie stacji kontroli pojazdów zgodnie z zaleceniami producenta urządzenia, przez uprawniony do tego rodzaju działalności specjalistyczny serwis.

Komentarz WSOP: Wiele stacji zleca regularnie wykonywanie przeglądów okresowych urządzeń. Są jednak i takie, które tych kalibracji nie wykonują. Zachodzi wówczas pytanie – czy pomiar zbieżności czy sił hamujących na urządzeniu, które nie było kalibrowane przez 10 lat nadal jest wiarygodny? Zgodnie z prawem unijnym przegląd ten nie musiałby być wykonywany przez serwis autoryzowany przez producenta urządzeń, a jedynie przez taki, który posiada odpowiednią dokumentację, doświadczenie, wiedzę i narzędzia. Taki zapis powoduje, że te stacje, które już wykonują okresowe kalibracje, nie muszą obawiać się wzrostu kosztów eksploatacji urządzeń.

15. Uznanie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia badań technicznych pojazdów za działalność licencjonowaną lub wymagającą zezwolenia.

Komentarz WSOP: To typowy wniosek mniejszości. Wnioskodawca chce doprowadzić do nałożenia ograniczeń na swobodę działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia stacji kontroli argumentując to dbałością o jakość badań. Jednakże nie ma związku pomiędzy ilością stacji, a jakością badań (dawniej w Polsce było mało stacji, a badania nie były wcale wyższej jakości). Istnieje natomiast silny związek pomiędzy jakością badań, a szczelnością systemu. Szczelny system wyeliminuje, lub znacznie ograniczy patologie: „turystykę przeglądową”, wpisywanie badań technicznych bez wjechania pojazdem na stację, dopuszczanie do ruchu pojazdów w złym stanie technicznym. Przy szczelnym systemie, nawet jeśli istnieją dwie stacje obok siebie, nie będą konkurowały między sobą obniżaniem standardu badania, bo po prostu nie będzie takiej możliwości.

16. Zmiana kompetencji organów sprawujących nadzór nad stacjami kontroli pojazdów poprzez rozdzielenie kompetencji do kontroli w obszarze administracyjnym i kontroli obejmującej wyposażenie kontrolno – pomiarowe stacji kontroli pojazdów oraz jakość badań technicznych pojazdów.

Komentarz WSOP: To usankcjonowanie obecnego stanu, gdzie część starostw zleca Transportowemu Dozorowi Technicznemu wykonywanie okresowych kontroli stacji. Teraz miałoby to się to stać rozwiązaniem systemowym.

17. Przegląd wymagań stawianych kandydatom na diagnostów.

Komentarz WSOP: Wnioskodawcy chcą zwiększyć grono osób mogących ubiegać się o uprawnienia diagnosty oraz wprowadzić instytucję stażu na skp przed uzyskaniem uprawnień państwowych.

18. Wprowadzenie stosownych zapisów w ustawie – Prawo o ruchu drogowym, uznających za przedsiębiorcę podmioty takie jak: szkoły kształcące w kierunku samochodowym, jednostki budżetowe i samorządowe, wojsko, policja.

Komentarz WSOP: Byłoby to usankcjonowanie stanu obecnego i umożliwiłoby tym podmiotom dalsze prowadzenie stacji kontroli po 31 grudnia 2015 (po zakończeniu okresu przejściowego).

19. Powołanie grupy roboczej do przeglądu aktów prawnych związanych z badaniami technicznymi, rejestracją pojazdów oraz warunkami technicznymi pojazdów.

Komentarz WSOP: Wnioskodawcy proponują powołanie stałego zespołu, który zajmowałby się wyszukiwaniem niejasnych i martwych przepisów oraz zgłaszaniem propozycji ich zmian.

20. Wprowadzenie zapisów eliminujących proceder przekazywania tzw. „gadżetów” za wykonanie badania technicznego na danej stacji kontroli pojazdów.

Komentarz WSOP: Po uszczelnieniu systemu stacje nie będą konkurować obniżaniem standardów badań i rozdawaniem gadżetów. Postulat ten cieszy nawet tych, którzy teraz gadżety rozdają.

21. Podkreślenie w ustawie PoRD niezależności diagnosty w zakresie przeprowadzania badań technicznych pojazdów.

Komentarz WSOP: Diagnostom chodzi o większą niezależność, np. od pracodawcy.

22. Rozszerzenie listy dodatkowych badań technicznych o:

• dodatkowe badanie techniczne na wniosek właściciela celem sprawdzenia stanu technicznego pojazdu;
• dodatkowe badanie na wniosek policji lub Inspekcji Transportu Drogowego celem sprawdzenia stanu technicznego pojazdu;

Komentarz WSOP: To bardzo ważny postulat, który umożliwi zgodne z prawem przeprowadzanie np. akcji badania świateł przez okresem zimowym czy zbadanie na stacji autobusu wyjeżdżającego z dziećmi na wakacje.

Znakomita większość postulatów jest słuszna i ich wprowadzenie przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa na drogach, a także poprawi warunki prowadzenia działalności przez stacje kontroli pojazdów. Pozostaje życzyć kierowcom, stacjom kontroli pojazdów i organom nadzoru jak najszybszego wprowadzenia w życie przynajmniej części z tych rozwiązań.